Partnerem serwisu jest firma M.K.Szuster

Pani Jagiełło i warmiński czepiec

2016-10-03 11:38:31 (ost. akt: 2016-10-03 11:38:08)
Wiktoria Jagiełło z warmińskimi czepcami

Wiktoria Jagiełło z warmińskimi czepcami

Autor zdjęcia: Władysław Katarzyński

Któregoś dnia zapytano Wiktorię Jagiełło czy nie ma nic wspólnego z Władysławem Jagiełło, polskim królem, który rozgromił Krzyżaków pod Grunwaldem. Odparła, że jej korzenie są związane z Mazurami i Warmią, a król Jagiełło pochodził przecież z Litwy.

Węgój w gminie Biskupiec. W Niepublicznym Zespole Szkół rozpoczyna się rok szkolny. Dyrektor Teresa Kacperska, dobry duch poczynań oświatowych kulturalnych w tej miejscowości, pytana o Wiktorię Jagiełło rozpływa się w zachwytach nad jej osobą.
- To kobieta - orkiestra! Nie tylko szyje stroje warmińskie dla naszego zespołu folklorystycznego Węgojska Strużka i na Misterium Męki Pańskiej, ale sama w tym zespole i misterium występuje, wciela się też w rolę Babo-Jędzy w grze Warmińskie Straszydła!

Nie mam żadnych królewskich korzeni


Dom rodziny Jagiełłów stoi przy głównej ulicy, biegnącej przez całą wieś. W środku maszyna do szycia, nieskończony czepek warmiński, ścinki kolorowych materiałów. Pani Wiktoria opiekuje się właśnie wnuczką.
- Na brak roboty nie narzekam - wyznaje. - Znowu dzwoni jakiś zespół, żeby im uszyć stroje. Ile już mam ich w dorobku? Pół setki!
Zwracam uwagę na jej nazwisko: Wiktoria Jagiełło.
- Żadnych "królewskich" korzeni, chociaż byłby to dla mnie zaszczyt, ze strony męża też nie! Urodziłam się w Węgorzewie, potem mieszkałam w Korszach, a w Węgoju żyję od 35 lat!
Z Korsz dojeżdżała do szkoły krawieckiej w Kętrzynie, przez jakiś czas pracowała również w kętrzyńskiej spółdzielni "Warmia".
- Ale ani Korszach, ani w Kętrzynie strojów regionalnych nie szyliśmy, co więcej nie miałam o tym zielonego pojęcia.

Jesteś krawcową, poradzisz sobie


Krój stroju warmińskiego poznałam dopiero wówczas, kiedy w 2005 roku w Węgoju powstał zespół folklorystyczny Węgojska Strużka.
Węgojska Strużka powstała i działa przy szkole. Pani Wiktoria występuje tam jako członkini grupy wokalnej. Zarówno ona, jak i inni członkowie zespołu występują w warmińskich strojach ludowych, które sama uszyła.
- Z wykształcenia jesteś krawcową, więc spróbuj! - zachęciły mnie wtedy koleżanki.
Warmiaków w Węgoju jak na lekarstwo. Jedna ze starszych pań, która strój warmiński pamiętała, bo w takich Warmiaczki chodziły do kościoła, niewiele potrafiła opowiedzieć. Dowiedziała się tylko, że panny młode szły na ślub do kościoła w ciemnych sukienkach.
- W tym czasie uczestniczyłam w warsztatach, gdzie jedną z instruktorek była pani Krystyna Tarnacka-Jurgielewicz z Lidzbarka Warmińskiego - wspomina Wiktoria Jagiełło. - Uczyłyśmy się robić różne rzeczy ze słomy, ale ona znała również krój stroju warmińskiego. Pokazała mi to i owo, a potem obejrzałam sobie w bibliotece album "Warmińskie stroje ludowe", gdzie wszystko było pokazane w kolorze. Potrafię trochę rysować, więc odrysowałam je w zeszycie, po czym zasiadłam do pracy!

Czepiec jest najtrudniejszy


Warmiński czepiec "na żywo" widziała też u pani Danusi z Bęsi.
Materiały wzięła między innymi z resztek, jakie wyrzucano w szpitalu, gdzie wówczas pracowała, między innymi zasłon okiennych. Do tego doszły różne dodatki, które kupiono w sklepach.
- Najtrudniejszą sztuką jest uszycie czepca warmińskiego, tak zwanej "twardej mycki" - poucza pani Wiktoria. - Praca nad nim trwa cały miesiąc. Reszta stroju to kwestia dwóch tygodni.
Warmińskie czepki nosiły żony bogatszych gospodarzy. Były prawdziwymi dziełami sztuki ludowej. Taki czepiec składa się z trzech części: denka, otoku i wstążek. Wewnątrz jest podszyty płótnem, na zewnątrz denko pokrywa aksamit lub adamaszek marszczony w rurki, podszyty pasem z płótna. Z tyłu czepiec jest przyozdobiony białą lub kolorową kokardą z jedwabnych wstążek. Denko jest bogato wyszywane, pokrywa je złoty i srebrny haft, wyobrażający kłosy zbóż, kwiatki, listki lub serduszka.
Pani Wiktoria usiłuje mi także wytłumaczyć, jak taki czepiec się szyje, ale zbyt dużo jest tu fachowych zwrotów, więc nie wchodźmy w szczegóły.
Z tajnikami wyrobu czepka warmińskiego zapoznała też córkę Jagodę.
- Ile ich dotąd wyhaftowała? - zastanawia się. - Chyba sześć.
Czepiec to jeszcze nie wszystko, dochodzą do tego pozostałe elementy warmińskiego stroju, damskiego i męskiego. Damski to spódnica (kitel) i bluzka oraz gorset, męski - kaftan i spodnie oraz kapelusz.

Łagodna Babo-Jędza


Węgojska Strużka wygląda w tych strojach efektownie, a jeśli dodać umiejętności muzyczne i wokalne, to sukces murowany. W tym roku, na przykład, zespół otrzymał Grand Prix na Wojewódzkim Festiwalu Kapel i Zespołów Śpiewaczych w Jezioranach, nagrodę ministra kultury i dziedzictwa narodowego oraz 15 tysięcy złotych w gotówce.
Raz w roku, na Wielkanoc, w Węgoju odbywają się wielkie przygotowania do Misterium Męki Pańskiej, gdzie również pani Wiktoria ma swój poważny udział, jako aktorka i twórca strojów dla innych bohaterów przedstawienia. Wymaga to wiedzy na temat strojów z początków chrześcijaństwa oraz bogatej wyobraźni. Do tego należy również dodać udział pani Wiktorii w grze terenowej Warmińskie Straszydła. Gra polega na znajdowaniu w marszu artefaktów, jest połączeniem wysiłku fizycznego i intelektualnego, a towarzyszą jej różne dziwne postacie z warmińskich baśni i legend.
- Ja przebieram się za Babo-Jędzę, mam na sobie suknię z juty przepasaną krajką i kapelusz przystrojony kłosami zboża - oświadcza pani Wiktoria. - Jestem brzydka, ale zarazem łagodna. Dodaje, że w warmińskich wierzeniach straszono Babo-Jędzą niesforne dzieci "żeby nie wychodziły w pole rwać kwiatów".

Trochę Warmii w Bułgarii


Jej krawieckie dzieła sztuki ludowej noszą również inne zespoły , między innymi Szczęściary ze Szczęsna w gminie Purda i ze Sterławek. Dwa lata temu były u niej w Węgoju dwie Bułgarki, uczestniczki międzynarodowego pleneru malarskiego "Warmia artystycznie" w Barczewie. Jedna z nich przebrała się w warmiński strój i wyznała, że tak jej się bardzo podoba, że po powrocie do swojego kraju zleci uszycie podobnego.
Władysław Katarzyński

Czekamy na Wasze zdjęcia i opisy pięknych zakątków regionu, kliknij tutaj, aby dodać swój artykuł lub skontaktuj się z nami pod adresem redakcja@naszawarmia.pl.
Zobacz w naszej bazie

Przewodnik lokalny

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

Polecamy