Partnerem serwisu jest firma M.K.Szuster

Purda: Warmiacy i ich sąsiedzi z cmentarza

2015-06-02 14:47:13 (ost. akt: 2015-06-02 14:52:18)
Krzyż na grobie Matyldy Kensbock, zmarłej w 1957 roku. Matylda Kensbock to prawdopodobnie krewna wymienionej w artykule Marii Kensbock

Krzyż na grobie Matyldy Kensbock, zmarłej w 1957 roku. Matylda Kensbock to prawdopodobnie krewna wymienionej w artykule Marii Kensbock

Autor zdjęcia: Igor Hrywna

Na cmentarzu w Purdzie zachowało się kilka żeliwnych krzyży z II połowy XIX wieku. Najstarszy pochodzi z 1867 roku, jest pod nim pochowany ksiądz [b]Andrea Beyzack[/b], proboszcz Purdy w latach 1846 – 1859, który zmarł w roku 1867 roku.

Szkoda tylko, że kładąc przed krzyżami nowe płyty nagrobne dawnych proboszczów nie oczyszczono przy okazji tych starych krzyży. Na swój sposób cmentarz przechowuje pamięć o starych i nowych mieszkańcach Purdy. Po lewej stronie leżą głównie Warmiacy, po prawej ci, którzy przybyli do Purdy po 1945 roku. Najstarsze zachowane groby znajdują się z tyłu nekropolii.

Na cmentarzu zachował się też grób niemieckiego żołnierza z Purdy. Takie groby na warmińskich i mazurskich cmentarzach to prawdziwa rzadkość. Kim był starszy szeregowy Edmund Barwinski, który poległ w lipcu 1941 roku? Nie wiadomo. Polskim Warmiakiem, jak by wskazywało nazwisko? A może po prostu Niemcem z polskim nazwiskiem?

Nazwiska niekoniecznie wskazuje bowiem na narodowość. Biskup polowy Wehrmachtu swoją korespondencję na ogół kończył pozdrowieniem: Heil Hitler. Nazywał się Franz Justus Rarkowski i był wnukiem Jakuba Rarkowskiego, burmistrza Olsztyna w latach 1836-1865. Biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP zginął w 1942 roku w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen-Oranienburg. Nazywał się Burschke.

Cmentarz znajduje się na końcu wsi, przy drodze do Olsztyna. Nekropolia jest dobrze utrzymana.

Purda (niem. Groß Purden) leży kilkanaście kilometrów na południowy wschód od Olsztyna. Założona w 1384 roku. W Purdzie silne były wpływy polskie. Miejscowy proboszcz ks. Józef Osiński (1820-1880) w 1863 roku dawał schronienie powstańcom styczniowym. W 1883 r. założono we wsi bibliotekę polską. W plebiscycie 1920 r. za Prusami oddano 389 głosów, a za Polską 192. Był to jeden z najlepszych wyników na Warmii. W okresie międzywojennym w Purdzie prężnie działał oddział Związku Polaków w Niemczech, a w latach 1930-1939 polska szkoła. Dzisiaj szkoła w Purdzie nosi imię Tadeusza Pezały, kierownika szkoły w latach 1936-1939, który zmarł w obozie Sachsenhausen w 1942 roku.
Z Purdy pochodziła Maria Kensbok (Kensbock) (1917-2013), polska działaczka narodowa na przedwojennej Warmii, instruktorka harcerska, przedszkolanka, bibliotekarka.
opr. Igor Hrywna

Czekamy na Wasze zdjęcia i opisy pięknych zakątków regionu, kliknij tutaj, aby dodać swój artykuł lub skontaktuj się z nami pod adresem redakcja@naszawarmia.pl.
Zobacz w naszej bazie
  • Purda

    Jezioro Purda

    Jezioro położone na południowy wschód od Olsztyna.
    Zbiornik okalają wysokie obrzeża, miejscami strome, przeważnie...

Przewodnik lokalny

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

Polecamy