Partnerem serwisu jest firma M.K.Szuster

Olsztyn: te książki czytał Mikołaj Kopernik

2014-05-26 12:53:31 (ost. akt: 2014-05-26 12:03:38)
W tym dziele są odręczne zapiski Mikołaja Kopernika

W tym dziele są odręczne zapiski Mikołaja Kopernika

Autor zdjęcia: Janusz Pająk

Nieznane notatki, dokonane przez Mikołaja Kopernika na starych drukach odnalazła prof. Zoja Jaroszewicz- Pieresławcew z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Zapiski znajdują się w starych drukach zgromadzonych w bibliotece Hosianum w Olsztynie.

Jak dotąd takimi unikatowymi dziełami z odręcznymi notatkami Kopernika mógł poszczycić się Uniwersytet Jagielloński, a w Olsztynie — Archiwum Archidiecezjalne i Muzeum Warmii i Mazur. Do odnalezienia kolejnych zapisków uczonego dokonywanych na marginesach ksiąg doszło podczas przygotowań do sesji naukowej „Warmińskie księgozbiory czasów Kopernika”.
— Poproszono mnie i dyrektora Biblioteki Hosianum ks. Tomasza Garwolińskiego o wykład na temat ksiąg z czasów Kopernika — mówi prof. Zoja Jaroszewicz-Pieresławcew z Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych UWM. — Poznałam je, kiedy opracowywałam z ks. bp. prof. Julianem Wojtkowskim katalog inkunabułów (druków do 1500 r.) Postanowiłam je uważnie przejrzeć. W wielu z nich na marginesach widniały zapiski kilku osób. Podejrzewałam, że niektóre z nich są autorstwa Kopernika, bo znałam już jego rękę, ale o ostateczne potwierdzenie autentyczności zapisków uczonego poprosiliśmy prof. Teresę Borawską z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, która od dawna badała olsztyńskie Copernicana. Potwierdziła, że zapiski zostały naniesione ręką Kopernika.




Biblioteka Hosianum liczy ok. 10 tys. starych druków, w tym 280 inkunabułów. Wszystkie druki z czasów Kopernika są zawarte w dwóch katalogach. Wśród nich znalazło się przynajmniej 9 woluminów, które czytał Kopernik.





Prof. Zoja Jaroszewicz-Pieresławcew
Fot. Beata Szymańska


Zapiski po łacinie w dwóch traktatach


W 1503 roku Mikołaj Kopernik wrócił z Włoch do Lidzbarka Warmińskiego. Przebywał tutaj do 1510 r., pełniąc funkcję sekretarza i lekarza swojego wuja — biskupa Łukasza Watzenrodego. Uczony korzystał z biblioteki biskupiej. Świadczą o tym owe rozpoznane zapiski w dwóch traktatach prawniczych, wydanych w Rzymie w 1472 r. autorstwa Fryderyka ze Sieny i Antoniusza z Butrio z ekslibrisem biskupa.
W pierwszym Mikołaj Kopernik naniósł osiem, a w drugim pięć krótkich zapisków w języku łacińskim. Przetłumaczył je bp Julian Wojtkowski. Na przykład na marginesach kart „Consilia" Fryderyka ze Sieny Kopernik napisał, że w tekście drukowym jest mowa: „Skąd się wzięła lichwa?” czy „Zakon zwie się żebrzący”. Kolejne notatki m.in. w dziełach teologicznych, które Kopernik czytał już później w swojej kanonii we Fromborku, będą również sprawdzane pod kątem autentyczności zapisków.


Zostaną przetłumaczone i opracowane


Wszystkie notatki w księgach z Hosianum Kopernik naniósł w języku łacińskim. Na Warmii z własnej biblioteki kanonika z jego zapiskami zachowały się tylko dwa współoprawne włoskie druki medyczne z 1485 r. i 1487 r.
44 woluminy (80 dzieł), należące do Kopernika i znajdujące się w bibliotece kapitulnej we Fromborku, zrabowali Szwedzi. Pod koniec czerwca 1626 roku wojska szwedzkie pod dowództwem króla Gustawa II Adolfa wylądowały u ujścia rzeki Pasłęki na terytorium biskupstwa warmińskiego. W Braniewie były już 30 czerwca, gdzie ich łupem padła biblioteka kolegium jezuickiego, a następnego dnia byli już we Fromborku.
Ponad 2600 dzieł i późniejsze zdobycze wojenne stały się podstawą biblioteki Akademii w Uppsali. Copernicana znajdujące się w Szwecji na krótko wróciły do kraju na wystawę z okazji 500-lecia urodzin astronoma. Na początku XX w. wnikliwie zbadał je m.in. Ludwik Birkenmajer. Dlatego dobrze się stało, że ślady lektury kanonika i uczonego pozostawione na kartach ksiąg zachowanych do dziś w Olsztynie zostaną opracowane i przetłumaczone.




Czekamy na Wasze zdjęcia i opisy pięknych zakątków regionu, kliknij tutaj, aby dodać swój artykuł lub skontaktuj się z nami pod adresem redakcja@naszawarmia.pl.

Komentarze (3) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. kocur #1403786 | 194.39.*.* 26 maj 2014 21:46

    Dlaczego po łacinie a nie po polsku? Przecież "polskie go wydało plemię". Tak mnie uczono!

    Ocena komentarza: warty uwagi (2) ! - + odpowiedz na ten komentarz pokaż odpowiedzi (2)

    Polecamy